* آموزش عربی شهرستان بویین میاندشت*

پاسخ کارگاه ترجمه و أضـواء القرآنيـة وفی رحاب نهج البلاغهعربی اول دبیرستان مطابق با چاپ سال 1392درنوبت اول

  به نام خدا 
کارگاه ترجمه درس اول :صفحه10
در ترجمه توجه به نکا ت زير- که در سا ل های قبل خوانده ایم ضروری است.
1)  سميه يا فعليه بودن جمله

2)  فعل و صيغه ی آ ن (ما ضی / مضا رع / امر / غا ئب / - مخا طب و متکلم
3) ضما ير 
4) ا سمهای اشاره
5)سوالی و يا منفی بودن جمله
6) تشخيص فاعل و مفعول
7)تشخيص مفرد يا مثنی ويا جمع بودن ا سمها

با توجه به مطا لب گفته شده غلطها ی ترجمه های زير را پيد ا کنيد
1) ا کتب لنا فی هذه الد نيا حسنه و فی الآخره = برای ما در آن د نيا وآخرت نيکی را مي نويسم .
جواب: برا ی ما دراين د نيا و اخرت نيکی را بنويس .
2)ارجعی الی ربک = به سوی پروردگا رتا ن  با ز گرديد .
جواب: به سو ی پرور د گا رت   با ز گرد.
3)سيجعل الله بعد عسر يسرا = خداوند بعد ا ز سختی آسا نی قرا ر دا د.
جواب: خد اوند بعد ا ز سختی آسا نی قر ار خواهد داد .
4)يسمع الله نداء المظلومين  = صدای مظلومان پیام خدا را می شنود. 
جواب: خدا صدای مظلومان  را می شنود.
5)لا تعبدوا الا الله = عبادت نمی کنيد مگرخدا را  !
جواب: جز خدا را عبادت نکنيد. یا( فقط خدارا عبادت کنید)

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

پاسخ أضـواء القرآنيـة :  عربی 1 صفحه 11

الف: با توجه به زمان و صيغه ی فعل های مشخص شده جاهای خالی راپرکنيد.
1) اخرج منها فانک رجيم .   =گفت: از اين {مقام} خارج شو که تو رانده شده ای.
2)يخرج منهما اللولو و مرجان=  ازهردو{دريا}مرواريد و مرجان خارج می شود.
3)لاتکونواکالذين خرجوامن ديارهم بطرا = مانند کسانی مباشيد که ازخانه هايشان با حالت سرمستی خارج شدند .
ب: حرکت آخر(اعراب)کلماتی راکه زيرآن ها خط کشيده شده مشخص کنيد
1) جاءالحق (الحقُ) وزهق الباطل  (الباطلُُ ) = حق آمد وباطل از ميان رفت
2) انزل الله (اللهُ) سکينـتـه (سکينـتَـه )علی رسوله و...   = خداآرامش خويش رابرپيامبرش و...فروفرستاد
3) الله( اللهُ) عليم( عليمٌ) بالضالمين=   خداوندبر(حال) ستمکاران آگاه است

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------فی رحاب نهج البلاغه:  صفحه 11

"العلمُ "

یا کُمیل!

العِلمُ خَیرٌ مِن المالِ.

العِلمُ  یَحرُسُکَ وَ أنتَ تَحرُسُ المالَ.

سوال: تَرجِم العِباراتِ إلی الفارسیةِ ثُمَ عَیِن المُبتدأَ والخَبَرَ.

جواب: علم

ای کمیل!

علم از ثروت بهتراست.

علم تورا حفظ می کند درحالیکه تو ثروت را حفظ می کنی.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
پاسخ کارگاه ترجمه درس دوم:صفحه 23
1) فعل هايی که در يکی ازباب های(افعال).(تفعيل) به کارمی روند اغلب به صورت متعدی ترجمه می شوند . به عبارت ديگردرهنگام ترجمه نياز به مفعول دارند.

2) پاره ای از افعال همراه حرفی به کار می روند که در هنگام ترجمه به فارسی نيازی به ترجمه ی آن حروف نيست.مانند:سخرمن(مسخره کرد).حصل علی(به دست آورد (شعربـ (متوجه شد)

ترجمه ی متن زير رابخوانيدواصلاحات لازم رادرآن انجام دهيد. التجربه
ارسل رجل ولده ا لی خارج المدينـه لکسب التجارب.فلماخرج الولده من المدينه شاهد ثعلبا مريضا. فوقف مده...وفکر...:

(کيف يحصل علی الطعام)؟!

فی هذه اللحظه شاهدأسدا معه صيد.فلما قرب من الثعلب أکل من الصيدوترک الباقی وذهب!بعد لحظه حرک الثعلب نفسه بصعوبه وقرب من الصيد و بدأ بالأکل.

فقال فی نفسه: أن الله کفيل بالرزق فلماذا أتحمل المشقـه؟! فرجع الی والده وشرح له القصه. فقال الوالده:يابنی لقدأخطات... فانی قصدت لک حياه کريمه أنظرالی الاسد!کيف يساعدالأخرين وهوحيوان قوی کما تعلم! ولکن أنظرالی الثعلب...هويننظرمساعده الأخرين...فليست له حياه کريمه ...ففهم الولـدوغيـرنظـرته حول الحياه .تجربه 
مردی فرزندش را برای به دست آوردن تجربه (تجارب)به خارج شهر فرستاد. پس زمانی که فرزندازشهرخارج شدروباه مريضی آمد (راديد)پس مدتی درنگ کرد...وانديشيد...." چگونه غذابه دست می آورد ؟ دراين لحظه شيری راديدکه بااوشکاری بود.زمانی که روباه به اونزديک شد ( به روباه نزدیک شد)ازشکارخوردوباقی راترک گفت وخارج شد. (رفت).پس ازلحظه ای روباه بهآسانی حرکت کرد (خودش رابه سختی حرکت داد)وبه شکار نزديک شدوشروع به خوردن کرد.پس پسرباخودگفت:بی شک خداوندضامن روزی است.پس چرا سختی تحمل می کنم؟!سپس نزدپدرش رفت (برگشت)وبرای اوداستان را شـرح داد پدرگفت فرزندم اشتباه می کنی!...(اشتباه کردی) من برای توزندگی شرافتمندانه ای رامی خواستم (خواستم).به شير نگاه می کنم(نگاه کن) به ديگران کمک می کندچگونه(چگونه به ديگران کمک مي کند) و همانطور که می دانی او حيوانی قوی است!امابه روباه نگاه کن...!اومنتظرکمک ديگران می باشد... وازاين روبرای اوزندگی شرافتمندانه نيست.پس فرزندمتوجه شدوديدگاهش پيرامون زندگی تغییر یافت. (تغییرداد)

                                   ---------------------------------------------------
اضواء قرانيه صفحه 24
الف:درقواعددرس با باب(تفعيل) آشناشديم اکنون با توجه به ترجمه ی آيا ت در جای خالی از مصدر (تسبيح)(خدا را به پاکی ياد کردن) فعل مناسب قرار دهيد:1)نحن نسبح بحمدک و نقدس لک.
ما با ستايش تو از تو به پاکی ياد می کنيم و به تقديست می پردازيم.2)يسبحون الليل والنهارلايفترون.
شبانه روز خداوندرابه پاکی يادمی کنند وسستی نمی ورزد.3)فاصبر علی ما يقولون و سبح بحمد ربک.
برآنچه می گويند شکيبا باش وبا ستايش پروردگارت ازاو به پاکی يادکن.ب :دوآيه زيررا بخوانيد و به سوالات پاسخ دهيد:و بالحق أنزلناه وبالحق نزل)(إسراء/105) -  إنا نحن نزلنا الذکروإناله لحافظون(حِجر/9)

سوال:

1) تفاوت ميان نزل و أنزل از جهت لفظ ومعنی چيست؟

ازلحاظ لفظ=نَزَلَ ثلاثی مجردواَنزَلَ ثلاثی مزيد است. وازلحاظ معنی = نَزَلَ يعنی(نازل شد) اما أَنزَلَ يعنی( نازل کرد)

2)تفاوت ميان نزل ونزل از جهت لفظ ومعنی چيست؟

ازلحاظ لفظ=نَزَلَ ثلاثی مجردو نزل ثلاثی مزيد است. وازلحاظ معنی = نَزَلَ يعنی(نازل شد) اما نزل يعنی( نازل کرد(---------------------------------------------------------------------------------------------
پاسخ کارگاه ترجمه درس سوم: صفحه 33
1) گاهی در ترجمه ی فعل های باب تفاعل ومفاعله به آوردن يک(با)نياز داريم.2) فعل های باب(انفعال) به صورت(لازم)ترجمه می شود.3) فعل های باب(افتعال) و (تفعل) لازم وگاهی متعدی هستند.4) فعل های باب(استفعال)غالبا متعدی هستند.ترجمه ی زيررا بخوانيد و اصلاحات لازم را در آن انجام دهيد:
"الشهامه"
سمع الغزال الصغير کلام الاسعد و الذئب.هما يتحدثان ويتفاخران بقتل الحيوانات والسيطره علی الغابه . عندما رجع الغزال - سأل أمه:ياأماه...!عندمايفتخرالآخرون بقوتهم نحن بماذا نفتخر؟!قالت الأم:نحن تحملنا صعوبه الحياه بشهامه بين هذه الوحوش سنوات طويله ولکن ما إنهزمنا و ما ترکنا الغابه واکتسبنا رزقنا بين هذه الوحوش...هذا فخرنا يا ولدی! ابتسم الغزال و رفع راسه با فتخار.شهامت 
آهوی کوچک سخن شيروگرگ را می شنود(شنيد) آن دو صحبت می کنندوبه کشتن حيوانات و. . . (تسلط برجنـگل) افتخار می کنند. هنگامی که آهـورفت(برگشت) ازمادرش پرسيد:مـادرجان!...موقعی که ديگران به قوت ونيروی خود افتخارمی کنند  ما به چه چيزی افتخارمی کنيم؟زمانـی که ازکشتن حيـوانات صحبت می کنند!(این جمله حذف خواهدشد) مادرگفت : مـا سالهای طولانی سختی و دشواری زندگی را درميـان ايـن حيوانات وحشی با شهامت تحمـل خواهيم کرد(تحمل کرديم) اما فرارکرديم(فرارنکرديم) وجنگل را رهاکـرديم(رهانکرديم) ورزق و روزی خود رادرميان اين حيوانات وحشی بدست آورديم...ای فرزندم!اين افتخار ماست! آهو خنديد و سر خود را با افتخار بلند کرد.

                                        ---------------------------------------------------
أضـواء القرآنيـة عربی 1 صفحه 34
الف:با توجه به معنی فعل های زير ترجمه ی آيات را کامل کنيد.نوع و صيغه و مصدر فعل های تعيين شده را بنويسيد. تکبر(تکبر ورزيد) استکبر(سرکشی کرد)کبر(بزرگ داشت(1) ساصرف عن آياتی الذين يتکبرون فی الارض بغير الحق.

به زودی کسانی را که در زمين به ناحق تکبر می ورزند از آياتم روی گردان خواهم ساخت.نوع : مضارع .               صيغه : جمع مذکر غائب .               مصدر: تکبر
2)إستکبر هو و جنود فی الإرض بغير الحق .
او و سپاهيانش به ناحق در زمين سرکشی کردند
نوع : ماضی.                 صيغه : مفرد مذکر غائب.               مصدر : استکبار.
3) يا أيها المدثر قم فانذر و ربک فکبر .
ای جامه در سر کشيده برخيز و بيم ده و پروردگارت را بزرگ دار.نوع : امر.                    صيغه : مفرد مذکر مخاطب .            مصدر: تکبير.
ب:دو آيه ی زير را بخوانيد و به سوالات پاسخ دهيد:فاستغفروا لذنوبهم و من يغفر الذنوب الا الله
پس برای گناهان خويش آمرزش خواستند و کيست جز خدا که گناهان را بيامرزد.فسبح بحمد ربک و استغفر انه کان توابا
پس به ستايش پروردگارت تسبيح گوی و از او آمرزش بخواه که او بسيار توبه پذير است.سوال:

1- تفاوت ميان غفر و استغفر از جهت معنی چيست؟

غفر يعنی آمرزيد ولی إستغفر درمعنی آمرزش خواست یا (طلب آمرزش کرد(

2 ـ تفاوت ميان غفر و إستغفر از جهت لفظ چگونه است؟
غفرثلاثی مجرد ولی إستغفرثلاثی مزيد است.---------------------------------------------------------------------------------------------
پاسخ کارگاه ترجمه درس چهارم : صفحه44
1)"اسم فاعل"  بر انجام دهنده يا دارنده ی حالتی بودن دلالت می کند و معادل آن در فارسی معمولا «صفت فاعلی» است مانند: ناصر : ياری کننده . منذر : بيم دهنده
2) صفت فاعلی درزبان فارسی دارای پسوندهايی ازقبيل «نده ــ ا » است .مانند بيم دهنده .دانا.3)اسم مفعول" بر انجام شدن و يا واقع شدن کاری» دلالت می کند و معادل آن درفارسی معمولا «صفت مفعولی » يا« اسم مفعول » است. مانند منصور : ياری شده . محترم : احترام شده .4) درترجمه اسم مفعول گاهی از پسوند«شدن» استفاده می کنيم . مانند مستضعف : ضعيف نگاه داشته شده.غلطهای موجود درترجمه های فارسی زيرراتصحيح کنيد: 1) قد افلح المومنون...الذين هم عن اللغو معرضون.
مومنان محققا رستگار شدند...کسانی که ازبيهوده دور شده اند(روی گردانند)

2) مشاوره المشفق الجاهل خطر.
مشورت کننده ی(مشورت کردن با) دلسوز نادان شده (نادان )خطرناک است .
3) و ما نرسل المرسلين الا مبشرين ومنذرين.رسولان راجز بشارت شده(دهنده) وانذارشده(کننده) نمی فرستيم.

4) العقل مصلح کل امر.                                                                        عقل اصلاح شده ی (کننده) هرکاری است.                                              

5) المستضعفون هم وارثون الارض.

ضعيف کنندگان (ضعيف نگاه داشته شدگان) همان وارثان زمين هستند.                                      ---------------------------------------------------
اضواء قرآنيه صفحه45
الف: شما با کلمات زیر در متن درس آشنا شديد اکنون هر يک از آن ها را باتوجه به معنی آيات درجای خالی مناسب قرار دهيد: المرسليـن . المکذبيـن . مبشريـن . منذريـن .
1) فبعث الله النبييـن......... و .........   (مبشريـن و منذريـن)
خداوند پيامبران را بشارت دهنده و بيـم دهنده مبعوث کرد.2) فوهب الله لی ربی حکما و جعلنی من ........... (المرسلين(
{پروردگارم} به من دانش و حکمت بخشيـد و مرا ازفرستاده گان قرار داد.3)فسيـروا فی الارض فانظروا کيــف کان عاقبه .......... (المکذبيــن)
بنابرايـن در زميـن حرکت کنيـد و بنگريـد عاقبت تکذيـب کنندگان چگونه بوده است
ب:دو آيـه ی زيـر را بخوانيـد و به سوالات پاسخ دهيـد.يا أيها النبی إنا أرسلناک شاهداً و مبشراً و نذيراً.
ای پيامبر ما تو را شاهد و بشارت دهنده و بيـم دهنده فرستاديم.و ما نرسل المرسليـن الا مبشريـن و منذريـن.و ما پيامبران را جز بشارت دهنده و بيـم دهنده نمی فرستيم.سوال: 1) تفاوت ميان « شاهداً ــ مبشراً » از لحاظ اشتياق چيست؟
جواب: هردو مشتق واسم فاعل هستندبااین فرق که شاهداً اسم فاعل ثلاثی مجرد و مبشراً اسم فاعل ثلاثی مزيـد می باشند.2) شباهت ميـان « مُرسليــن  ــ مُنذريـن » از چه جهتی است؟
جواب: هر دو مشتق ثلاثی مزيد واز باب افعال می باشند.

---------------------------------------------------------------------------------------------
پاسخ کارگاه ترجمه درس پنجم:صفحه55
1) درترجمه ی اسم های مبالغه معمولا ازقيـد « بسيار» استفاده می کنيـم .مانند : غفـار : بسيارآمرزنده 
2)گاهی ميان اسمهای تفضيـل ازلحاظ ظاهری با فعل ماضی باب افعال مشابهت ايجاد می شود. توجه به مفهوم عبارت راهگشای مساله است !3) اگربعد ازاسم تفضيل حرف «من» بيايد به صورت صفت تفضيـلی ترجمه می شود:أحسن من.. . : نيـکوتراز...واگرهمراه«من» نيايـد معمولا به صورت صفت عالی ترجمه می شود: أحسن کتاب : بهترين کتاب .

ترجمه ی زيـررا بخوانيـد واصلاحات لازم را درآن انجام دهيـد:
افضل الانسان 
دخل وفد من التجارفی مجلس امير. بدأ فتی ذکی بالکلام نيابـه عن قومـه. فأشـار إليه الامير: اليس فی المجلس أکبـر منک؟! عندئـذ قـال الفتـی « العلامه » . بشهامه : أيها الأميـر! قيمه الانسان بعقله و لسانـه !حينما رزق الله الانسان عقلا کاملا ولسانا فصيحــا فله فضيلتان . لو کانت قيمه الانسان بسنه لکان فـی هـذه المجلس من هو أحق منک بالحکم... . عندئذ سکنت الأمير وعجزعن جواب الفتی الصغيـر!انسان برتر   (برتريـن انسان(
هيأتـي ازبازرگانان وارد مجلس اميری شد. جوانی باهوش به نيابت ازيارانش شروع به صحبت کرد. اميربه اواشاره کرد: آيا درمجلس بزرگتر ازتوهستم؟! (تو نيست) در ايـن مـوقع جـوان دانا(بسياردانا) باشهامت گفت: ای امير! ارزش انسان به عقل وزبان اوست.موقعی که به انسان عقلی وزبانی فصيح روزی خواهدداد(خدا وند به انسان عقل کامل وزبان فصيح عطا کند) پس برای اوفضيلت(2 فضيلت)است.اگر ارزش انسان به سن اوباشددرآن(اين) مجلس کسی هست که او ازشما به حکومت سزاوارتراست.. درايـن مـوقع اميـرسکوت کرد و ازپاسخ(پاسخ جوان کوچک)عاجز ماند!

                                       ---------------------------------------------------
أضوا ء قرآنيـه: صفحه 56
الف:در متن درس با « أعلم» آشنا شديد اکنون ديگر مشتقات ازاين ريشه را در آيات زير مشخص کنيدو نوع و ترجمه ی آن را در مربع ها بنويسيد:1) إن الله عالم غيـب السماوات و الارض ) .= عالم ( اسم فاعل ـــ دانا) 
2) إنک أنت علام الغيـوب).  =                  علام (اسم مبالغه ـــ  بسيار دانا)
3)والذين فی اموالهم حق معلوم للسائل والمحروم=معلوم(اسم مفعول ـــ مشخص شده (ب:پس از خواندن آيات زير به سوالات پاسخ دهيـد:و إتخذ الله ابراهيم خليلاً (النساء/125). (و هو اللطيف  الخبيرُ( انعام/103) 

معنی کلمه های خط کشيده شده به ترتيب کدام است.خليل :  دوست بودنo              دوستo         دوستی انتخاب می کندo
لطيف:  مهربانی کرد o             مهربانیo                   مهربانo
خبير:  آگاه o                         آكاه كردنo                  آگاه ترo

---------------------------------------------------

فی رحاب نهج البلاغه: صفحه 56

"القرآن"

تَعَلموا القرآنَ فإنهُ أحسَنُ الحَدیثِ. وَتَفَقهُوا فیه فَإنهُ رَبیعُ القُلوبِ. أحسِنوا تِلاوَتَهُ فإنَهُ أنفَعُ  القَصَصِ .

سوال: تَرجِم الجُمَلَ إلی الفارسیةِ بِعباراتٍ مَألوفَةٍ وَعَیِن نوعَ المُشتقاتِ المُشارإلیها

جواب: قرآن را بیاموزیدزیرا قرآن بهترین سخن است. وآن را بفهمید زیرا آن بهار دلهاست .آن را به نیکی تلاوت کنید زیرا آن سودمندترین قصه هاست.

أحسَنُ و  أنفَعُ = هردومشتق واسم تفضیل  هستند.